Boşanmanın tek şartı: evlilik birliğinin temelinden sarsılması
Hollanda hukukunda boşanma için tek bir sebep vardır: evliliğin kalıcı olarak çökmüş olması (duurzame ontwrichting, Medeni Kanun md. 1:151). Kimin kusurlu olduğu araştırılmaz; aldatma, şiddet veya terk gibi sebepler boşanma kararını değil, olsa olsa çocuklar ve nafaka gibi yan konuları etkiler. Eşlerden birinin “bu evlilik artık yürümüyor” demesi kural olarak yeterlidir. Eşinizin rızası gerekmez ve eşiniz boşanmayı engelleyemez; en fazla süreci uzatabilir. Boşanmada hangi haklara sahip olduğunuzun kısa bir özeti için bkz. boşanmada kadının hakları.
Ortak başvuru mu, tek taraflı başvuru mu?
Boşanma davası iki şekilde açılabilir:
- Ortak başvuru (gemeenschappelijk verzoek): Eşler her konuda anlaşmıştır. Tek bir avukat, anlaşmayı içeren boşanma protokolü (echtscheidingsconvenant) ve varsa ebeveynlik planı ile birlikte ortak bir dilekçe verir. Duruşma çoğu zaman yapılmaz; mahkeme dosya üzerinden karar verir. En hızlı ve en ucuz yol budur.
- Tek taraflı başvuru (eenzijdig verzoek): Eşlerden biri kendi avukatı aracılığıyla dilekçe verir. Dilekçe icra memuru (deurwaarder) aracılığıyla diğer eşe tebliğ edilir. Diğer eş, kendi avukatıyla cevap dilekçesi (verweerschrift) verebilir ve karşı talepler ileri sürebilir. Anlaşmazlık varsa duruşma yapılır.
Eşiniz Türkiye’de yaşıyorsa tebligat uluslararası kurallara göre yapılır ve daha uzun sürer. Bu durumda da boşanma Hollanda’da mümkündür.
Çocuklarınız varsa: ebeveynlik planı zorunludur
Reşit olmayan ortak çocuğunuz varsa dilekçeye bir ebeveynlik planı (ouderschapsplan) eklenmesi zorunludur (Hollanda Medenî Usul Kanunu md. 815). Planda çocukların nerede yaşayacağı, bakım ve görüşme düzeni, masrafların paylaşımı ve karşılıklı bilgilendirme yazılır. Anlaşamıyorsanız avukatınız bunu mahkemeye açıklar; mahkeme davayı yine görür ve gerekirse kendisi karar verir.
Mahkeme süreci adım adım
Resmî kaynak (Hollandaca): Rechtspraak — boşanma başvurusu ve mahkeme sürecinin adımları.
- Avukatla ilk görüşme. Durumunuz, belgeleriniz ve hedefleriniz konuşulur; masraflar ve adli yardım (toevoeging) imkânı değerlendirilir.
- Dilekçe. Avukatınız boşanma dilekçesini hazırlar ve bulunduğunuz bölgedeki mahkemeye (rechtbank) sunar. Dilekçede boşanma ile birlikte nafaka, çocuklar, evde kimin kalacağı ve mal paylaşımı da talep edilebilir.
- Tebligat ve cevap. Tek taraflı başvuruda dilekçe eşinize tebliğ edilir; eşinizin cevap vermek için kural olarak altı haftası vardır (uzatılabilir).
- Geçici tedbirler. Dava sürerken ev, çocuklar ve nafaka konusunda acil bir düzenleme gerekiyorsa mahkemeden geçici tedbir (voorlopige voorzieningen) istenebilir.
- Duruşma. Anlaşmazlık varsa mahkeme tarafları dinler. 8 yaş ve üzeri çocuklar da genellikle hâkimle ayrı bir görüşmeye davet edilir. Hollandaca bilmiyorsanız duruşmada tercüman kullanılabilir; bunu avukatınız önceden mahkemeyle düzenler.
- Karar. Mahkeme boşanmayı ve yan konuları içeren bir karar (beschikking) verir.
- İtiraz süresi. Karara karşı üç ay içinde istinaf (hoger beroep) yoluna gidilebilir. Her iki taraf da itiraz etmezse veya itirazdan feragat ederse karar kesinleşir.
- Tescil. Boşanma ancak kararın nüfus siciline (burgerlijke stand) işlenmesiyle gerçekleşir. Bu son adım çok önemlidir (aşağıya bakın).
Ne kadar sürer, ne kadar tutar?
Ortak başvuruyla boşanma, belgeler hazır olduğunda genellikle birkaç ay içinde tamamlanır. Tek taraflı başvuruda süre, eşinizin tutumuna ve anlaşmazlık konularına bağlıdır: çoğu zaman altı ay ile bir yıl arasıdır; çocuklar veya mal paylaşımı konusunda çekişme varsa daha uzun sürebilir.
Masraflar üç kalemden oluşur: mahkeme harcı (griffierecht), avukat ücreti ve varsa icra memuru, tercüme ve bilirkişi giderleri. Geliriniz ve mal varlığınız belirli sınırların altındaysa devletin adli yardımından (toevoeging) yararlanabilirsiniz; o zaman yalnızca gelirinize göre belirlenen bir katkı payı ödersiniz. Bunu ilk görüşmede sizin için kontrol ederiz.
Boşanma ne zaman kesinleşir?
Mahkeme kararı tek başına yeterli değildir. Karar kesinleştikten sonra altı ay içinde nüfus siciline tescil ettirilmelidir (Medeni Kanun md. 1:163). Bu süre kaçırılırsa karar geçersiz hale gelir ve dava yeniden açılmak zorunda kalır. Avukatınız tescili sizin için yapar. Evliliğiniz Türkiye’de kıyıldıysa tescil Lahey (Den Haag) belediyesinin nüfus sicilinde yapılır.
Tescilden sonra Hollanda’da boşanmış sayılırsınız. Türkiye’deki nüfus kaydınızda ise hâlâ evli görünürsünüz; bunun için kararın Türkiye’de de tanınması veya tescil edilmesi gerekir.
Türkiye bağlantınız varsa
Türkiye’de evlendiyseniz, Türk vatandaşıysanız veya eşiniz Türkiye’de yaşıyorsa, yukarıdaki adımlara ek sorular eklenir: hangi mahkeme yetkilidir, hangi hukuk uygulanır, Türkiye’deki mallar paylaşıma girer mi, karar Türkiye’de nasıl geçerli olur? Bu konuları Türkiye–Hollanda rubriğinde ayrıntılı olarak ele alıyoruz.
Adım adım yapılacaklar için boşanma kontrol listesine, Hollandaca hukuk terimlerinin Türkçesi için boşanma sözlüğüne, kısa cevaplar için sık sorulan sorulara bakabilirsiniz.
Rakamlarla Hollanda’da boşanma
Hollanda İstatistik Kurumu’nun (CBS) kesinleşmiş verilerine göre 2025 yılında:
- Hollanda’da 24.555 evlilik boşanmayla sona erdi (2024: 25.386). Bu, her 1.000 evli çiftten yaklaşık 7’sine denk gelir.
- Bugünkü oranlar devam ederse evliliklerin yaklaşık üçte biri (yüzde 32,4) boşanmayla sona erer.
- Boşanan çiftler ortalama 14,7 yıl evli kalmıştı; boşanma sırasında erkeklerin ortalama yaşı 48,1, kadınlarınki 45,0 idi.
- Boşanmaların yarıdan fazlasında (13.202) reşit olmayan çocuk vardı.
- Eşlerin ikisinin de Türkiye’de doğduğu 467 boşanma, eşlerden birinin Türkiye’de, diğerinin Hollanda’da doğduğu 476 boşanma oldu. Hollanda’da doğan ikinci ve üçüncü kuşak bu sayılara dahil değildir.
Boşanmayı düşünüyor ama nereden başlayacağınızı bilmiyorsanız: boşanmak istiyorum ama param yok, gidecek yerim yok.
Sık sorulan sorular
Eşim dilekçeyi imzalamazsa veya cevap vermezse ne olur?
Hiçbir şey durmaz. Tek taraflı başvuruda eşinizin imzası gerekmez. Cevap vermezse mahkeme dosya üzerinden ve sizin taleplerinizi dikkate alarak karar verir. Eşinizin tutumu boşanmayı engelleyemez, yalnızca süreyi uzatabilir.
Avukat olmadan boşanabilir miyim?
Hayır. Hollanda’da boşanma dilekçesi mahkemeye yalnızca bir avukat tarafından sunulabilir. Eşinizle anlaşıyorsanız tek bir ortak avukat yeterlidir; bu durumda masraf da yarı yarıya düşer.
Boşanmak için Hollanda’da ne kadar süredir yaşıyor olmam gerekir?
Kesin bir süre yoktur. Belirleyici olan, eşlerin (veya en az birinin) mutad meskeninin Hollanda’da olmasıdır. Tek başına başvuran eşin kural olarak en az bir yıldır (Hollanda vatandaşıysa altı aydır) Hollanda’da yaşıyor olması yeterlidir. Ayrıntılar için yetkili mahkeme ve uygulanacak hukuk sayfasına bakın.