Önce: borç ortak mı, kişisel mi?
Borçların nasıl paylaşılacağı, malların paylaşımıyla aynı mal rejimine bağlıdır (bkz. mal paylaşımı):
- 2018 öncesi evlilik, genel mal ortaklığı: Evlilikten önce yapılmış borçlar dahil, kural olarak bütün borçlar ortaktır.
- 2018 sonrası evlilik, sınırlı mal ortaklığı: Evlilik süresince yapılan borçlar kural olarak ortaktır; evlilikten önceki borçlar ve kişisel mallarla ilgili borçlar kişisel kalır.
- Evlilik sözleşmesi: Kural olarak her eş kendi borcunu taşır; birlikte imzalanan borçlar ortaktır.
- Türk hukuku uygulanıyorsa: Edinilmiş mallara katılma rejiminde borçlar, ilgili mal grubundan (edinilmiş mal veya kişisel mal) düşülerek hesaplanır; bkz. hangi mal rejimi geçerli.
Ortaklığın kapsamı boşanma dilekçesinin verildiği tarihte belirlenir. O tarihten sonra yapılan borçlar kural olarak ortak değildir.
Eşler arasında: yarı yarıya
Mal ortaklığında ortak borçlar, ortak mallar gibi kural olarak yarı yarıya paylaşılır. Uygulamada borçlar mallardan düşülür: örneğin ortak birikim 20.000 euro, ortak kredi kartı borcu 6.000 euro ise paylaşılacak net değer 14.000 euro’dur. Eşler, bir eşin belirli bir borcu tek başına üstlenmesini ve karşılığında daha fazla mal almasını da kararlaştırabilir.
Alacaklıya karşı: iç anlaşma yetmez
Eşler arasında yapılan paylaşım, alacaklıları bağlamaz. Bu, boşanmalarda en sık yapılan hatalardan biridir:
- Birlikte imzalanan krediler ve ortak hesaplar: Her iki eş de borcun tamamından sorumludur (müteselsil sorumluluk). Protokolde “krediyi eşim ödeyecek” yazsa bile, eşiniz ödemezse banka sizden isteyebilir.
- Ev ihtiyaçları için yapılan borçlar: Evin olağan giderleri için yapılan borçlardan (örneğin enerji faturası, ev eşyası) kural olarak her iki eş de sorumludur.
- Bir eşin tek başına yaptığı diğer borçlar: Alacaklı kural olarak borcu yapan eşe başvurur ve ortak mallara da başvurabilir. Boşanmadan sonra diğer eş bazı durumlarda, örneğin paylaşımda kendisine düşen mallarla sınırlı olarak, sorumlu tutulabilir.
- Ödenek ve vergi geri ödemeleri: Ödenek (toeslagen) geri istenirse, o yılın ödenek ortakları birlikte sorumlu tutulabilir. Ortak vergi beyanı yaptığınız yıllar için de geri ödemeler gündeme gelebilir.
Bu riski azaltmanın yolu, boşanma sırasında ortak kredileri kapatmak veya bankadan ayrılan eşin borçtan serbest bırakılmasını istemektir. Banka bunu, borcu üstlenen eşin ödeme gücünü kontrol ettikten sonra kabul edebilir; kabul etmek zorunda değildir.
Ev ve ipotek borcu
İpotek borcu çoğu zaman en büyük borçtur ve ayrı kurallara tabidir: evi devralan eş, bankanın onayıyla ipoteği tek başına üstlenir; ev satılırsa satış bedeliyle ipotek ödenir ve kalan değer ya da kalan borç paylaşılır. Ayrıntılar için ev ve ipotek sayfasına bakın.
Pratik adımlar
- Borç listesi çıkarın: banka kredileri, kredi kartları, taksitli alışverişler, telefon sözleşmeleri, vergi ve ödenek borçları, aileden alınan borçlar, Türkiye’deki krediler.
- Kredi kaydınızı kontrol edin: Hollanda’da kredi sicilinde (BKR) adınıza kayıtlı kredileri ücretsiz olarak görebilirsiniz.
- Ortak hesap ve kartları kapatın veya yeni harcamalara kapatın; ortak hesaptan büyük para çekimlerini önlemek için bankayla görüşün.
- Ödemeleri sürdürün: Paylaşım tamamlanana kadar ortak borçların taksitlerini ödemeye devam edin; gecikme her iki eşin kredi kaydını etkiler.
- Protokolde açıkça yazın: hangi borcu kimin hangi tarihten itibaren ödeyeceği, borç kapatılmazsa ne olacağı ve bankadan serbest bırakılma için kimin ne yapacağı.
Sık sorulan sorular
Eşim benden habersiz kredi çekmiş. Yarısını ben mi ödeyeceğim?
Mal ortaklığında ve kredi evlilik süresince çekildiyse, iç paylaşımda kural olarak yarısı size düşer; kredi kişisel bir amaçla veya ortaklığa zarar vermek için çekildiyse farklı bir paylaşım istenebilir. Krediyi siz imzalamadıysanız, alacaklıya karşı kural olarak doğrudan sorumlu değilsiniz; ancak ortak mallar bu borç için kullanılabilir.
Protokolde borcu eşim üstlendi ama ödemiyor. Banka bana geldi. Ne yapabilirim?
Birlikte imzaladığınız bir kredi ise bankaya ödemek zorunda kalabilirsiniz. Ödediğiniz tutarı protokole dayanarak eski eşinizden geri isteyebilirsiniz. Bu yüzden protokolde, bankadan serbest bırakılmanın şart olduğu ve bunun gerçekleşmemesi hâlinde ne olacağı açıkça yazılmalıdır.
Boşanma dilekçesinden sonra eşimin yaptığı borçlardan sorumlu muyum?
Kural olarak hayır. Mal ortaklığı dilekçe tarihinde sona erer; o tarihten sonra bir eşin yaptığı borçlar ortak değildir. Ancak birlikte imzalanmış bir kredi kartı veya hesap varsa, kapatılmadığı sürece risk devam eder.