Bu sayfa boşanmanın oturum iznine etkisini açıklar. Başvuru aşamaları için Hollanda’da boşanma sürecine; evlilik sona ermeden hukuken ayrılmak hakkında bilgi için ayrılık kararı rehberine bakın.
Önce oturum izninizin türüne bakın
Boşanmanın oturum hakkınızı etkileyip etkilemeyeceği, hangi izinle Hollanda’da bulunduğunuza bağlıdır:
- Hollanda vatandaşıysanız, süresiz oturum izniniz (onbepaalde tijd) veya AB uzun süreli ikamet izniniz varsa boşanma oturum hakkınızı etkilemez.
- Kendi adınıza alınmış bir izniniz varsa (çalışma, öğrenim, kendi işiniz) boşanma bu izni etkilemez; izin kendi koşullarına bağlı kalır.
- İltica (asiel) izniniz varsa: İzin size kendi iltica sebebinizle verildiyse boşanma kural olarak izninizi etkilemez. İzniniz eşinizin iltica izninden türetildiyse (aile birleşimiyle gelenler, nareis) durum farklı olabilir; ayrılmadan veya boşanmadan önce bir göç hukuku avukatına danışın.
- Eşiniz başka bir AB ülkesinin vatandaşıysa: AB serbest dolaşım kuralları geçerlidir. Boşanma davası açılmadan önce evlilik en az üç yıl sürmüşse ve bunun en az bir yılı Hollanda’da geçmişse, oturum hakkınız kural olarak devam edebilir (2004/38/AT sayılı Direktif md. 13). Ayrıntıları IND’ye veya bir avukata sorun.
- Eşinize bağlı bir izniniz varsa (verblijf bij partner / verblijf als familie- of gezinslid) durum farklıdır. Bu sayfa bu grup içindir.
Oturum kartınızın arkasındaki açıklama (verblijfsdoel) hangi izne sahip olduğunuzu gösterir. Emin değilseniz avukatınıza kartı gösterin.
İlişki bitince ne olur?
Eşe bağlı oturum izni, eşinizle birlikte yaşamanız koşuluyla verilir. Evlilik fiilen biter, ayrı yaşamaya başlar veya boşanırsanız bu koşul ortadan kalkar. IND bunu öğrendiğinde izni geri alabilir veya süresini kısaltabilir; o tarihten itibaren Hollanda’da kalmak için başka bir dayanağa ihtiyacınız olur.
Değişikliği dört hafta içinde IND’ye bildirmek zorunludur. Bu yükümlülük hem sizin hem de sizi Hollanda’ya getiren eşiniz (referent) içindir. Uygulamada çoğu zaman eş, boşanma veya ayrılığı IND’ye kendisi bildirir. Bildirmemek para cezasına ve ileride vatandaşlık ya da süresiz izin başvurularında sorunlara yol açabilir. Bildirimle birlikte veya hemen ardından yeni bir izin için başvurmak en güvenli yoldur; başvuru işlemde olduğu sürece kural olarak Hollanda’da kalabilirsiniz.
Beş yıl kuralı: bağımsız oturum izni
Eşe bağlı izinle en az beş yıl kesintisiz Hollanda’da yaşadıysanız, ilişki bittikten sonra kendi adınıza bir izin isteyebilirsiniz: verblijfsvergunning humanitair niet-tijdelijk (eski adıyla voortgezet verblijf). Bu izin eşinize bağlı değildir ve ileride süresiz oturum izni veya vatandaşlık için sayılır. Kural olarak uyum sınavının (inburgeringsexamen) tamamlanmış olması şartı aranır; bazı gruplar için muafiyet vardır (aşağıya bakın).
Beş yıl, ilk eşe bağlı iznin başlangıcından ilişkinin bittiği tarihe kadar sayılır. Bu yüzden ilişkinin ne zaman bittiği önemlidir: fiilen ayrı yaşamaya başladığınız tarih mi, boşanma dilekçesinin tarihi mi, yoksa kararın tarihi mi? IND, ilişkinin fiilen ne zaman sona erdiğine bakar. Beş yıla az kalmışsa, boşanma dilekçesinin zamanlaması konusunda önceden avukatınızla konuşun.
Türk vatandaşları için özel kurallar
Türkiye ile AB arasındaki Ortaklık Anlaşması ve 1/80 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı, Türk vatandaşlarına bazı konularda daha elverişli kurallar sağlar:
- Üç yıl: Hollanda’da yasal olarak çalışan bir Türk işçinin aile üyesi olarak oturum izni aldıysanız, bağımsız izin için beş yıl yerine üç yıl yeterlidir. IND bunu kendi sitesinde açıkça belirtir.
- Uyum sınavı: Hollanda’da yasal olarak çalışıyorsanız, çalışmaya başlayacaksanız veya böyle birinin aile üyesiyseniz, bu izin için uyum diploması şartı aranmaz.
- Kendi işinizle hak kazanma: Aynı işverende en az bir yıl yasal olarak çalışan Türk vatandaşı, o işverende çalışmaya devam ettiği sürece kendi adına çalışma amaçlı oturum izni alabilir. Üç yıldan sonra çalışma izni (TWV) de gerekmez. Bu haklar evliliğinizden bağımsızdır ve boşanmadan etkilenmez.
Bu kuralların size uygulanıp uygulanmadığı, eşinizin ve sizin çalışma geçmişinize bağlıdır; her dosyada ayrı değerlendirilir.
Beş yıl dolmadan bağımsız izin: istisnalar
Süre dolmamış olsa bile aşağıdaki durumlarda bağımsız izin mümkündür:
- Aile içi şiddet: İlişki şiddet nedeniyle bittiyse, süre şartı aranmadan izin verilebilir. Şiddetin belgelenmesi gerekir: polise yapılan suç duyurusu veya beyan (aangifte / melding), doktor veya hastane raporu, sığınma evi belgesi, koruma kararı. Belgeleri olabildiğince erken toplayın; mahkûmiyet şart değildir.
- Hollanda’da yaşayan çocuğunuz: Hollanda vatandaşı reşit olmayan bir çocuğunuzun fiilen bakımını üstleniyorsanız, AB hukuku (Chavez-Vilchez kararı) gereği oturum hakkı elde edebilirsiniz. Çocuk Hollanda vatandaşı değilse de, çocukla yakın bağınız ve velâyet veya görüşme düzeniniz insani nedenlerle izin için dikkate alınır.
- Eşin ölümü: Eşiniz ölmüşse süre şartı aranmaz.
- Ağır insani nedenler: Hollanda’daki bağlarınız (çalışma, çocuklar, sağlık durumu, Türkiye’ye dönüşün imkânsızlığı) birlikte değerlendirilir. Bu başvurular zordur ve iyi belgelenmelidir.
Boşanma davasını planlarken
- Dilekçeden önce oturum durumunuzu ve beş (veya üç) yılın ne zaman dolacağını hesaplatın.
- Çalışıyorsanız iş sözleşmenizi ve maaş bordrolarınızı saklayın; kendi adınıza izin için bunlar gerekir.
- Eşiniz “IND’ye bildiririm, sınır dışı edilirsin” diye baskı yapıyorsa bunu avukatınıza anlatın. Bu tür baskı sık görülür ve çoğu zaman hukuken dayanaksızdır; aile içi şiddet kapsamına da girebilir.
- Oturum izniniz tartışmalıyken çocuklarla Türkiye’ye gitmeyi düşünüyorsanız önce Çocuklar rubriğini okuyun: diğer ebeveynin izni olmadan çocuğu götürmek uluslararası çocuk kaçırma sayılır ve oturum durumunuzu da olumsuz etkiler.
- Göç hukuku ayrı bir alandır; boşanma avukatınız gerekirse sizi bir göç hukuku avukatına yönlendirir.
- Oturum izni dışındaki haklarınızın (nafaka, mal ve emeklilik paylaşımı, ev, çocuklar) özeti için bkz. boşanmada kadının hakları.
- Boşanmanın kendisi için bkz. Hollanda’da boşanma süreci; evliliği sona erdirmeden ayrı yaşamak istiyorsanız ayrılık kararı.
Sık sorulan sorular
Boşanma davası sürerken Hollanda’da kalabilir miyim?
Evet, kural olarak dava süresince mevcut izniniz devam eder; IND ancak ilişkinin bittiğini öğrendikten sonra izni yeniden değerlendirir. İlişkinin bitimini dört hafta içinde bildirmeniz ve mümkünse hemen yeni bir izin için başvurmanız gerekir; başvuru işlemdeyken Hollanda’da kalabilirsiniz.
Eşimle aynı evde yaşıyoruz ama evlilik fiilen bitti. Bildirmek zorunda mıyım?
IND için belirleyici olan birlikte yaşamanın ve ilişkinin sürüp sürmediğidir. Fiilen ayrılmışsanız bu bir değişikliktir ve bildirilmesi gerekir. Aynı adreste kalmak tek başına ilişkinin sürdüğü anlamına gelmez; tersi de mümkündür. Bu durumda zamanlama konusunda avukatınızdan görüş alın.
Üç yıl kuralı bana uygulanır mı?
Eşiniz Türk vatandaşıysa ve siz Hollanda’ya geldiğinizde Hollanda’da yasal olarak çalışıyorduysa, büyük olasılıkla evet. Eşiniz Hollanda vatandaşıysa veya çalışmıyorduysa genel beş yıl kuralı uygulanabilir. IND her dosyayı ayrı değerlendirir; belgelerinizi bir avukata gösterin.