Önce: Türkiye’de mi, Hollanda’da mı?
Hollanda’da yaşayan Türk vatandaşları boşanma davasını çoğu zaman hem Hollanda’da hem Türkiye’de açabilir. Hangisinin size uygun olduğu; anlaşıp anlaşmadığınıza, çocuklarınızın nerede yaşadığına, mallarınızın nerede olduğuna ve Türkiye’ye gidip gelmenin sizin için ne kadar kolay olduğuna bağlıdır. Karşılaştırmayı Hollanda’da mı, Türkiye’de mi sayfasında yaptık. Bu sayfa, Türkiye’de dava açmaya karar verdiyseniz Hollanda’dan neler yapmanız gerektiğini anlatır.
Önemli: Konsolosluk boşanma kararı veremez. “Konsoloslukta boşanma” diye bir işlem yoktur. Konsolosluk yalnızca vekaletname düzenler ve yurt dışında verilmiş boşanma kararlarının Türk nüfusuna tescilinde aracılık eder.
Hangi Türk mahkemesi yetkilidir?
Boşanma davalarına Türkiye’de aile mahkemeleri bakar. Kural olarak eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi veya eşlerin davadan önceki son altı ay birlikte oturdukları yerin mahkemesi yetkilidir (TMK md. 168). Türkiye’de yerleşim yeri olmayan Türk vatandaşları için ayrıca özel bir kural vardır: Dava yurt dışında açılmamışsa, Türkiye’deki sakin olunan yer veya son yerleşim yeri mahkemesinde, bunlar da yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden birinde açılabilir (5718 sayılı MÖHUK md. 41). Hangi mahkemenin sizin için uygun olduğunu Türk avukatınız belirler.
Vekaletname: avukata yetkiyi nasıl verirsiniz?
Türkiye’deki davanızı orada bir avukatın yürütmesi gerekir. Bunun için avukata bir vekaletname vermeniz gerekir. Boşanma davası açmak için vekaletnamede bu yetkinin açıkça yazılı olması gerekir (HMK md. 74); genel bir vekaletname yetmez.
- Türk konsolosluğunda: Hollanda’daki Türk konsoloslukları (Amsterdam, Rotterdam, Deventer) noterlik işlemi olarak vekaletname düzenler. Randevu, Dışişleri Bakanlığı’nın konsolosluk randevu sistemi üzerinden alınır. Kimliğinizi veya pasaportunuzu ve avukatın adını, soyadını ve bağlı olduğu baroyu yanınızda götürün.
- Hollanda’da noterde: Hollandalı bir notere vekaletname de yaptırabilirsiniz. Bu durumda belgenin apostilli olması ve Türkçeye yeminli tercümesinin yapılması gerekir. Konsolosluk yolu çoğu zaman daha basittir.
- e-Devlet şifresi: Davanızı internetten (UYAP Vatandaş Portalı) takip etmek için e-Devlet şifresine ihtiyacınız vardır. Şifreyi Türkiye’deki PTT’den veya konsolosluktan alabilirsiniz.
Anlaşmalı boşanma: iki eş de duruşmaya gitmelidir
Türk hukukunda anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması ve eşlerin boşanmanın sonuçlarında (nafaka, mal, velayet) anlaşmış olması gerekir. Hâkim iki eşi de bizzat dinler (TMK md. 166/3). Bu yüzden anlaşmalı boşanmada iki eşin de duruşma günü Türkiye’de mahkemede hazır bulunması gerekir; avukat tek başına yeterli değildir. Duruşma tarihini Türk avukatınızla birlikte, iki eşin de seyahat edebileceği bir zamana göre planlayın.
Protokolü önceden Türk avukatınızla birlikte hazırlayın ve imzalayın. Çocuklarınız Hollanda’da yaşıyorsa velayet ve görüşme düzenini Hollanda’daki ebeveynlik planıyla uyumlu yazın (aşağıya bakın).
Çekişmeli boşanma: vekil aracılığıyla yürür
Eşiniz boşanmak istemiyorsa veya sonuçlarda anlaşamıyorsanız çekişmeli dava açılır. Bu davada avukatınız sizi temsil eder; her duruşmaya sizin gitmeniz gerekmez. Bazı durumlarda (örneğin tanık dinlenmesi veya hâkimin sizi dinlemek istemesi) Türkiye’ye gitmeniz gerekebilir.
- Tebligat: Eşiniz Hollanda’da yaşıyorsa dava dilekçesi ona uluslararası yolla tebliğ edilir. Bu, aylar sürebilir ve davayı uzatır.
- Süre: Çekişmeli boşanma davaları Türkiye’de çoğu zaman bir yıldan uzun sürer; istinaf ve Yargıtay aşamalarıyla birkaç yılı bulabilir.
- Delil: Türk hukukunda boşanma sebepleri ve kusur önemlidir. Tanıklarınızı ve belgelerinizi (mesajlar, raporlar) avukatınızla önceden belirleyin; hangi delillerin hukuka aykırı sayılabileceği için bkz. boşanma davasında delil. Hollanda hukukuyla farklar için bkz. Türk ve Hollanda boşanma hukukunun farkları.
Çocuklar Hollanda’da yaşıyorsa
Çocuklarınız Hollanda’da yaşıyorsa velayet, görüşme düzeni ve çocuk nafakası konularında kural olarak Hollanda mahkemesi yetkilidir. Türk mahkemesinin bu konulardaki kararı Hollanda’da tanınmayabilir. Türkiye’de boşanıp çocuklar için Hollanda’da ayrıca mahkemeye gitmek zorunda kalırsanız iki ayrı süreç ve iki kat masraf ortaya çıkar. Çocuklarınız varsa, davayı açmadan önce bunu hem Türk hem Hollandalı bir avukatla konuşun. Bkz. velayet ve ebeveynlik planı.
Karar kesinleşince: iki ülkede kayıt
- Türkiye: Karar kesinleşince mahkeme bunu nüfus müdürlüğüne bildirir; boşanmanız Türk nüfusuna işlenir. Anlaşmalı boşanmada taraflar istinaf hakkından feragat ederse karar daha hızlı kesinleşir.
- Hollanda: Hollanda’da da boşanmış sayılmak için Türk kararının belediyenin nüfus kayıt sistemine (BRP) işlenmesi gerekir. Bunun için kesinleşme şerhli karar, apostil ve Hollandacaya (veya İngilizceye) yeminli tercüme gerekir. Adımları Türk boşanma kararının Hollanda’da tanınması sayfasında anlatıyoruz.
Bu kayıt yapılmazsa Hollanda kayıtlarında evli görünmeye devam edersiniz. Bu durum vergi, ödenekler (toeslagen), miras ve yeniden evlenme için sorun çıkarır.
Masraflar
- Türkiye’deki avukatın ücreti, mahkeme harçları ve tebligat masrafları.
- Vekaletname masrafı (konsolosluk veya noter, apostil ve tercüme).
- Duruşmalar için Türkiye’ye yolculuk.
- Kararın Hollanda’da tescili için apostil ve yeminli tercüme.
Hollanda’daki adli yardım (toevoeging) Hollanda’daki hukuki işler içindir; Türkiye’deki davanın masraflarını kural olarak karşılamaz. Hollanda’da boşanmanın masrafları için bkz. boşanma masrafları.
Kontrol listesi
- Hollanda’da mı Türkiye’de mi boşanacağınıza, çocuklarınızı ve mallarınızı göz önüne alarak karar verin.
- Türkiye’de güvendiğiniz bir aile hukuku avukatı bulun; ücreti yazılı olarak sorun.
- Konsoloslukta, boşanma davası yetkisini açıkça içeren bir vekaletname verin.
- e-Devlet şifrenizi alın ve davayı UYAP üzerinden takip edin.
- Anlaşmalı boşanmada iki eşin de duruşmaya gideceği tarihi önceden planlayın.
- Karar kesinleşince Hollanda’daki belediyede tescil ettirin.
Sık sorulan sorular
Konsoloslukta boşanabilir miyim?
Hayır. Konsolosluk boşanma kararı veremez. Boşanma ancak mahkeme kararıyla olur: ya Hollanda’da ya da Türkiye’de. Konsolosluk vekaletname düzenler ve yurt dışında verilen boşanma kararının Türk nüfusuna işlenmesine aracılık eder.
Türkiye’ye hiç gitmeden boşanabilir miyim?
Çekişmeli davada avukatınız sizi temsil eder ve çoğu zaman Türkiye’ye gitmeniz gerekmez. Anlaşmalı boşanmada ise hâkim iki eşi de bizzat dinler; bu yüzden duruşmaya gitmeniz gerekir. Türkiye’ye gitmek istemiyorsanız Hollanda’da boşanmak daha pratik olabilir.
Eşim Türkiye’de, ben Hollanda’dayım. Nerede dava açmalıyım?
İki ülkede de dava açmak mümkün olabilir. Hollanda’da yaşıyorsanız Hollanda mahkemesi kural olarak yetkilidir; bkz. yetkili mahkeme ve uygulanacak hukuk. Türkiye’de dava açarsanız eşinizin yerleşim yeri mahkemesi de yetkili olabilir.
Türkiye’de boşandım. Hollanda’da da boşanmış sayılır mıyım?
Kural olarak evet, ama kararın Hollanda’daki nüfus kaydına işlenmesi gerekir. Bunun için belediyeye kesinleşme şerhli karar, apostil ve yeminli tercüme götürülür.
Hem Türkiye’de hem Hollanda’da dava açabilir miyim?
Bundan kaçının. Aynı anda iki ülkede dava açılırsa çelişen kararlar ve gereksiz masraflar doğabilir. Eşiniz başka ülkede dava açtıysa hemen bir avukata danışın.