Hollanda’da boşanma masrafları mı arıyorsunuz? Avukat ücreti, mahkeme harcı ve devlet destekli hukuki yardım için boşanma masrafları ve toevoeging rehberine bakın. Bu sayfa, davanın hangi ülkede açılacağını karşılaştırır.
Hangi ülkede dava açabilirsiniz?
Hollanda’da yaşıyorsanız Hollanda mahkemesi boşanma davanıza kural olarak bakabilir; ayrıntıları Yetkili mahkeme ve uygulanacak hukuk sayfasında anlatıyoruz. Hollanda mahkemesi boşanmanın kendisine her zaman Hollanda hukukunu uygular; vatandaşlığınız bunu değiştirmez.
Türk vatandaşları ise yurt dışında yaşasalar da kişi hâllerine ilişkin davalarını Türkiye’de açabilir (MÖHUK md. 41). Türk mahkemesi, iki eş de Türk vatandaşıysa boşanmaya Türk hukukunu uygular; çifte vatandaşlar Türk mahkemesi önünde Türk vatandaşı sayılır (MÖHUK md. 4 ve 14).
Yani çoğu durumda bir seçiminiz vardır. Doğru seçim; evliliğin süresine, anlaşıp anlaşmadığınıza, çocukların nerede yaşadığına, nafakaya ve mallarınızın nerede olduğuna bağlıdır.
Anlaşmalı boşanma: iki ülkede nasıl işler?
Türk hukuku: Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması ve eşlerin birlikte başvurması ya da birinin diğerinin davasını kabul etmesi gerekir (TMK md. 166/3). Hâkim iki eşi de bizzat dinler; yalnızca avukat aracılığıyla katılmak yeterli değildir. Hâkim ayrıca mal paylaşımı, nafaka ve çocuklara ilişkin düzenlemeyi (protokol) uygun bulmalıdır; gerekli gördüğü değişiklikleri taraflar kabul ederse boşanmaya karar verir. Belgeler eksiksizse dava çoğu zaman tek duruşmada sonuçlanır; ancak Hollanda’da yaşayan eşlerin duruşma için Türkiye’ye gitmesi gerekir.
Hollanda hukuku: Evliliğin süresine ilişkin bir şart yoktur. İki eş tek bir avukat aracılığıyla ortak dilekçe verebilir; dilekçeye boşanma protokolü ve çocuklar varsa ebeveynlik planı eklenir. Ortak dilekçede mahkeme çoğu zaman duruşma yapmadan karar verir; bu yüzden mahkemeye gitmeniz genellikle gerekmez. Bkz. Boşanma davası nasıl açılır?
Çekişmeli boşanma: önemli farklar
- Kusur: Türkiye’de çekişmeli boşanmada boşanma sebebi ve tarafların kusuru incelenir. Kusur, maddi ve manevi tazminat (TMK md. 174) ve yoksulluk nafakası (TMK md. 175) açısından önemlidir. Hollanda’da tek boşanma sebebi evliliğin sürekli ve onarılmaz biçimde bozulmasıdır (Medenî Kanun md. 1:151); kimin kusurlu olduğu tartışılmaz ve boşanma nedeniyle tazminata hükmedilmez.
- Süre: Türkiye’de çekişmeli davalar tanık dinlenmesi ile istinaf ve Yargıtay aşamaları nedeniyle uzun sürebilir. Hollanda’da da nafaka, ev veya çocuklar konusundaki uyuşmazlıklar davayı uzatır; ancak boşanmanın kendisi kusur tartışması olmadan karara bağlanır. Bkz. Boşanma ne kadar sürer?
- Eşin davadan haberdar edilmesi: Hangi ülkede dava açılırsa açılsın, diğer eşe dava usulüne uygun şekilde tebliğ edilmelidir. Bu yapılmazsa karar diğer ülkede tanınmayabilir.
Nafaka, mal paylaşımı ve çocuklar
Davayı açtığınız ülke, yan konularda hangi hukukun uygulanacağını da etkileyebilir; ama sonuç her zaman o ülkenin kendi hukuku değildir.
- Eş nafakası: Hollanda mahkemesi nafakaya kural olarak nafaka isteyen eşin yaşadığı ülkenin (mutad meskeninin) hukukunu uygular. Türk mahkemesi ise boşanmış eşler arasındaki nafakaya kural olarak boşanmaya uyguladığı hukuku, yani iki Türk vatandaşı için Türk hukukunu uygular. Hollanda’da eş nafakası kural olarak süreyle sınırlıdır; Türkiye’de süresiz nafaka kuralı Anayasa Mahkemesi kararıyla değişmektedir. Bkz. Türk ve Hollanda hukukunun farkları.
- Mal paylaşımı: Mal rejimine uygulanacak hukuk iki ülkede farklı kurallarla belirlenir; evlilik tarihine, vatandaşlığa ve evlilikten sonraki ilk ortak yerleşim yerine bağlıdır. Bkz. Hangi mal rejimi geçerli?
- Çocuklar: Çocuklar Hollanda’da yaşıyorsa velayet, görüşme ve çocuk nafakası konularında kural olarak Hollanda mahkemesi yetkilidir. Türk kararındaki bu konulara ilişkin hükümlerin Hollanda’da uygulanması zorlaşabilir ve Hollanda mahkemesi yeni bir karar verebilir.
- Mallar nerede? Türkiye’deki taşınmazların el değiştirmesi için Türk tapu işlemleri, Hollanda’daki ev ve emeklilik hakları için Hollanda kuralları belirleyicidir. Kararın uygulanacağı ülkede tanınması ayrıca gerekir. Bkz. Türkiye’deki malvarlığı.
Türkiye’de dava açmaya karar verdiyseniz vekaletname, yetkili mahkeme ve süreç için bkz. Hollanda’dan Türkiye’de boşanma davası.
Kararın diğer ülkede tanınması
Hangi ülkede boşanırsanız boşanın, diğer ülkede de boşanmış sayılmak için ek bir işlem gerekir:
- Hollanda kararı Türkiye’de: nüfusa idari tescil (Nüfus Hizmetleri Kanunu md. 27/A) veya tanıma davası. Bkz. Hollanda kararının Türkiye’de tanınması.
- Türk kararı Hollanda’da: belediyede nüfus kaydına (BRP) tescil; ayrı bir dava kural olarak gerekmez. Bkz. Türkiye kararının Hollanda’da tanınması.
Bu işlem yapılmazsa bir ülkede boşanmış, diğerinde evli görünürsünüz; bu, yeniden evlenmeyi, mirası ve mal işlemlerini etkiler.
Aynı anda iki ülkede dava açılırsa
Bazen eşlerden biri Hollanda’da, diğeri Türkiye’de dava açar. Bu, birbiriyle çelişen kararlar ve gereksiz masraf riski doğurur. Hollanda hukukunda, aynı taraflar arasında aynı konuda Türkiye’de daha önce açılmış ve kararı Hollanda’da tanınabilecek bir dava varsa, Hollanda mahkemesi kendi davasını bekletebilir; Türk kararı tanınabilir nitelikteyse kendini yetkisiz sayar (Hollanda Medenî Usul Kanunu md. 12). Türk mahkemesinin Hollanda’daki bir davayı nasıl değerlendireceği ise ayrı bir sorudur. Eşiniz başka bir ülkede dava açtıysa veya açmak üzereyse bunu hemen avukatınıza bildirin.
Hangisi size uygun? Kısa kontrol listesi
- Evlilik bir yıldan kısa sürdüyse Türkiye’de anlaşmalı boşanma mümkün değildir.
- İkiniz de Türkiye’de hâkim önüne çıkamayacaksanız Türkiye’de anlaşmalı boşanma pratikte zordur.
- Çocuklar Hollanda’da yaşıyorsa, çocuklarla ilgili konuları Hollanda’da düzenlemek çoğu zaman daha pratiktir.
- Nafaka ve tazminat sizin için önemliyse, iki ülkenin kurallarına göre olası sonuçları önceden karşılaştırtın.
- Her durumda karar diğer ülkede de tanıtılmalıdır; süre ve masraf hesabını buna göre yapın.
Sık sorulan sorular
Türkiye’de anlaşmalı boşanmak istiyoruz ama eşim Türkiye’ye gelemiyor. Vekâletle olur mu?
Hayır. Türk hukukunda anlaşmalı boşanmada hâkim iki eşi de bizzat dinler. Eşlerden biri Türkiye’ye gidemiyorsa, Hollanda’da ortak dilekçeyle boşanmak (çoğu zaman duruşmasız) ve kararı ardından Türkiye’de tescil ettirmek daha pratik olabilir.
Hollanda’da boşandık. Türkiye’de ayrıca boşanma davası açmamız gerekir mi?
Hayır, yeni bir boşanma davası gerekmez. Ancak Hollanda kararının Türk nüfusuna tescil ettirilmesi veya Türkiye’de tanınması gerekir; aksi hâlde Türk kayıtlarında evli görünmeye devam edersiniz.
Türkiye’de boşanmak Hollanda’dakinden daha ucuz ve hızlı mı?
Duruma göre değişir. Türkiye’de anlaşmalı boşanma hızlı sonuçlanabilir; ama yolculuk, apostil, tercüme ve kararın Hollanda’da tescili gibi ek masraflar vardır. Hollanda’da geliri düşük olanlar devlet destekli hukuki yardımdan yararlanabilir. Bkz. Boşanma masrafları.